Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα οικονομια. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα οικονομια. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

13 Οκτ 2014

ΔΗΜΟΣΙΑ , ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Του ΑΝ. ΤΑΡΠΑΓΚΟΥ
Είναι γενικά αποδεκτό ότι μια διαδικασία δημοκρατικής, προοδευτικής, αντισυστημικής μετάβασης που καλείται να προωθήσει μια αριστερή κυβέρνηση, περιλαμβάνει αρχικά την ταυτόχρονη λειτουργία τριών τομέων της κοινωνικής παραγωγής : τον ιδιωτικό των καπιταλιστικών επιχειρήσεων, τον κρατικό τομέα της κοινής ωφέλειας και τον κοινωνικό των παραγωγικών δραστηριοτήτων που βρίσκονται υπό την άμεση λαϊκή δικαιοδοσία. Πρόκειται για μια συνολική οικονομική λειτουργία όπου καταγράφεται εκ των πραγμάτων ένας ανταγωνισμός των τριών αυτών τομέων, με κριτήρια την αποτελεσματικότητα και την κοινωνική ωφελιμότητα. Μ’ αυτή την έννοια μια τέτοια πολιτική έρχεται σε αντίθεση με τον σύγχρονο νεοφιλελευθερισμό ο οποίος βασίζεται αποκλειστικά στην κυριαρχία τουιδιωτικού κεφαλαίου και στις ιδιωτικοποιήσεις των δημόσιων επιχειρήσεων. Και από την άλλη πλευρά δεν μπορεί να υποστηριχθεί βάσιμα ότι οποιαδήποτε διαδικασία μεταβατικού χαρακτήρα πρέπει να περιλαμβάνει τη γενικευμένη κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, πράγμα ευθύς εξαρχής ανέφικτο για αντικειμενικούς αλλά και για υποκειμενικούς λόγους.
α) Στη βάση αυτών των παραδοχών πώς στοιχειοθετείται μια αριστερή ριζοσπαστική πολιτική στο επίπεδο της διακυβέρνησης απέναντι στους τρεις αυτούς τομείς ; Και πρώτα απ’ όλα πώς διαμορφώνονται τα πράγματα στο δημόσιο τομέα της οικονομίας, με δεδομένο το γεγονός ότι οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ έχουν προωθήσει σταδιακά αλλά επίμονα την αποκρατικοποίηση σημαντικών κοινωφελών επιχειρήσεων την τελευταία εικοσαετία, στη λογική άλλωστε της πλήρους απελευθέρωσης των αγορών που έχει θεσπιστεί στο ευρωπαϊκό κοινοτικό επίπεδο ; Σήμερα ο κρατικός τομέας της οικονομίας εμφανίζεται πλήρως αποψιλωμένος μετά από τόσες ιδιωτικοποιήσεις, τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα του οικονομικού του δυναμικού. Σ’ όλες τις περιπτώσεις αυτές των προηγούμενων χρόνων (από τον ΟΤΕ μέχρι την Αγροτική Τράπεζα και από τον ΟΛΠ μέχρι την μικρή ΔΕΗ) το ελληνικό αριστερό κίνημα ανέδειξε την αντίθεσή του, επιχειρώντας να τις αποκρούσει, χωρίς την σχετική ωστόσο αποτελεσματικότητα.
Στη σημερινή συγκυρία της προοπτικής σχηματισμού μιας αριστερής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, επόμενο είναι να τίθεται το ζήτημα της λειτουργίας ενός δημόσιου ισχυρού τομέα της οικονομίας, πράγμα που σημαίνει αφενός την ματαίωση κάθε άλλης σχεδιαζόμενης αποκρατικοποίησης κοινωφελούς επιχείρησης (ΟΛΘ, ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ, Εγνατίας κλπ.), και αφετέρου την επαναφορά σε δημόσια ιδιοκτησία και κοινωνικό έλεγχο όλων των ζωτικής σημασίας επιχειρήσεων που έχουν παραχωρηθεί στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Χωρίς αυτό δεν μπορεί να γίνεται λόγος για δημόσιο πυλώνα της οικονομίας, ενώ απεναντίας η συγκέντρωση του συνόλου αυτών των κοινωφελών επιχειρήσεων και η λειτουργία τους με κοινωνικά οικονομικά κριτήρια, με διευρυμένο εργατικό έλεγχο και αντικατάσταση της γραφειοκρατικής τους δομής, είναι σε θέση να συμβάλει καθοριστικά στην οικονομική ανάταξη της χώρας, να διασφαλίσει χαμηλά τιμολόγια παροχής υπηρεσιών, να εξασφαλίσει δημοκρατικά διαφανείς αξιοκρατικές προσλήψεις, να διευρύνει την απασχόληση με την πρόσληψη ανέργων και να περιορίσει την ισχύ του ιδιωτικού καπιταλιστικού τομέα της οικονομίας.
β) Από την άλλη πλευρά πώς τίθεται το ζήτημα της ριζοσπαστικής μετάβασης στο σώμα των επιχειρήσεων του εταιρικού τομέα της οικονομίας (22.500 επιχειρήσεις που συντάσσουν ετήσιους ισολογισμούς οι οποίοι συγκεντρώνονται στην ICAP), που αντιπροσωπεύουν προφανώς και το κατά πολύ πλειοψηφικό τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας (βιομηχανία, εμπόριο, υπηρεσίες κ.ά.). Ένα πρώτο μέτρο κοινωνικού ελέγχου είναι η εισαγωγή και απρόσκοπτη λειτουργία διευρυμένων θεσμών λαϊκού ελέγχου αυτών των επιχειρήσεων στο επίπεδο της απασχόλησης, των οικονομικών μεγεθών λειτουργίας, της επιχειρηματικής κερδοφορίας, που εκ των πραγμάτων περιορίζουν το διευθυντικό δικαίωμα του κεφαλαίου και τον δεσποτισμό της εργοδοσίας. Ένα δεύτερο μέτρο αντιπροσωπεύει η δραστική φορολόγηση των κερδών τουλάχιστον των μονάδων που εμφανίζουν κερδοφορία, με επαναφορά του δείκτη φορολογικού συντελεστή στο 45% από το μισό που είναι σήμερα, και με τάση ακόμη παραπέρα αύξησής του για την κάλυψη των δημοσιονομικών και κοινωνικών αναγκών. Τέλος μια τρίτη παρέμβαση αφορά στον αυστηρό έλεγχο της διαμόρφωσης των τιμών προϊόντων και υπηρεσιών, με στόχο την αποφυγή της εμπορικής κερδοσκοπίας και την αντιστοίχησή τους στο εισοδηματικό επίπεδο των λαϊκών τάξεων. Κατ’ αυτό τον τρόπο μπορεί να προαχθεί μια ορισμένη διαδικασία κοινωνικής εποπτείας και παρέμβασης στη λειτουργία του ακραιφνώς ιδιωτικού τομέα της οικονομίας με μέτρα ριζοσπαστικού μεταβατικού χαρακτήρα.
γ) Τέλος, τίθεται το ερώτημα πώς συγκροτείται ο κοινωνικός τομέας της οικονομίας, αυτός που βρίσκεται κάτω από την πλήρη λαϊκή ιδιοκτησία και λειτουργία. Προφανώς πρόκειται για ένα σύνολο οικονομικών δραστηριοτήτων που εντάσσονται εκτός του πλαισίου του ανταγωνισμού της «ελεύθερης αγοράς», και αφορούν ευθέως την διάθεση προϊόντων και υπηρεσιών μέσα από κοινωνικά εμπορικά δίκτυα, με άμεσο στόχο την ικανοποίηση ζωτικών κοινωνικών αναγκών. Σ’ αυτή την περίπτωση δεν πρόκειται για περιθωριακές μορφές παραγωγικής δραστηριότητας, αλλά για κύριες εκφράσεις της κοινωνικής παραγωγής. Εφόσον είναι η κρίση υπερσυσσώρευσης που έχει καταστρέψει ένα ευρύ φάσμα παραγωγικών δραστηριοτήτων, λόγω της ισχυρής πτώσης του ποσοστού κέρδους (εργοστασίων και μικροαστικών δραστηριοτήτων), τότε η κοινωνικοποίηση των επιχειρήσεων που έχουν κλείσει, ωστόσο όμως διατηρούν την παραγωγική χρησιμότητά τους (τσιμέντα, τρόφιμα, χαλυβουργεία κλπ.), είναι μονόδρομος για την ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού.
Μ’ άλλες λέξεις η κήρυξη αυτών των παραγωγικών μονάδων που έχουν εκκαθαριστεί σε δημόσια κυριότητα, η επαναλειτουργία τους με εργατικό έλεγχο και δημόσια τραπεζική χρηματοδότηση, η διάθεση των προϊόντων τους σε κοινωνικά δίκτυα διανομής, είναι ο μοναδικός τρόπος να εξασφαλιστεί η απασχόληση των ανέργων και η κάλυψη των ζωτικών λαϊκών αναγκών. Και παράλληλα η προώθηση δημοκρατικών συνεταιριστικών εγχειρημάτων στο πεδίο των αυτοαπασχολουμένων που έχουν καταστραφεί από τις μνημονιακές πολιτικές (μικρεμπόρων, τεχνιτών, βιοτεχνών κ.ά.), εφόσον αυτή η κοινωνική οργάνωση παρέχει άλλωστε σημαντικά πλεονεκτήματα (μείωση των γενικών εξόδων λειτουργίας, διαμοιρασμός του επιχειρηματικού ρίσκου, αποτελεσματικότητα στις δανειοδοτήσεις, ισχυρότερος ανταγωνισμός προς τις αλυσίδες εμπορίου και προσφοράς υπηρεσιών).  

27 Ιαν 2014

ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Του ΑΝΕΣΤΗ ΤΑΡΠΑΓΚΟΥ

Ως κυρίαρχη κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, εν όψει της ανάληψης της πολιτικής διακυβέρνησης της χώρας, προβάλλεται : Η όρθωση ανθρωπιστικής ασπίδας προστασίας στα ακραία φαινόμενα κοινωνικής εξαθλίωσης, η προάσπιση των βασικών δημόσιων αγαθών (παιδείας, υγείας, νερού κλπ.), η στοιχειώδης φορολόγηση του κεφαλαίου, δημοκρατικές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση και το κράτος. Κι’ όλα αυτά εντός του αστικού πλαισίου ταξικής κυριαρχίας, χωρίς να θίγονται οι θεμελιακές δομές της καπιταλιστικής εταιρικής οικονομίας, και εντός του πεδίου των αντιλαϊκών ρυθμίσεων (από το Σύμφωνο Σταθερότητας μέχρι τοΣύμφωνο για το Ευρώ) της ευρωπαϊκής νομισματικής και οικονομικής ολοκλήρωσης.
tarpagkosΜπορούν αυτά τα μέτρα, που αποτελούν κοινό τόπο για το σύνολο των αριστερών ριζοσπαστικών δυνάμεων, να απαντήσουν από μόνα τους, αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση της υπερμεγέθους ανεργίας, της κατάρρευσης των ασφαλιστικών ταμείων, στην καταστροφή των παγίων κεφαλαίων εκατοντάδων επιχειρήσεων που κλείνουν, της κατακρεούργησης των μισθών και των συντάξεων, των χαρατσιών στο εισόδημα και στην κατοικία των λαϊκών νοικοκυριών; Σε καμία περίπτωση και κατά κανέναν τρόπο. Γι’ αυτό και απαιτείται η εφαρμογή μιας ριζοσπαστικής οικονομικής πολιτικής που να ορίζει ένα πλαίσιο ρηξικέλευθων μεταβατικών αλλαγών σε οργανική σχέση με την επικαιρότητα καιαναγκαιότητα του Σοσιαλισμού.
[1] Πρέπει να κρατάμε «μικρό καλάθι» και να δεσμευόμαστε μόνον για την αποκατάσταση του βασικού μισθού της ΕΓΣΣΕ, ή για την κατάργηση του συνόλου των εφαρμοστικών νόμων των μνημονίων, όπως αποκατάσταση 13ου και 14ου μισθού, κατάργηση των χαρατσιών, αποκατάσταση των μισθών και των συντάξεων κλπ. ; Άλλωστε μια τέτοια πρακτική συνολικής κατάργησης των εφαρμοστικών νόμων των μνημονίων, είναι η μόνη που μπορεί να διασφαλίσει την λαϊκή αποδοχή και την ακόμα παραπέραπολιτική απήχηση του ΣΥΡΙΖΑ.
[2] Προσδοκούμε το κούρεμα του δημόσιου χρέους από μια σχετική ευρωπαϊκή διάσκεψη που είναι στο χέρι των ηγεμονικών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της ευρωπαϊκής ηπείρου και παραπέμπει την διαγραφή του χρέους στις ελληνικές καλένδες, ή προχωρούμε σε άμεση παύση πληρωμών και σε εξαναγκασμό των τραπεζικών κέντρων και ευρωπαϊκών μηχανισμών σε άμεση διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του ; Διαφορετικά θα συνεχίζεται η πληρωμή των υπέρογκων τοκοχρεολυσίων που αποστερούν από την ελληνική οικονομία τους αναγκαίους πόρους για την άσκηση κοινωνικής και επενδυτικής πολιτικής.
[3] Τι κάνουμε με τις εκατοντάδες επιχειρήσεις που η καπιταλιστική κρίση έχει εκκαθαρίσει, ρίχνονταςεκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στην εξαθλίωση της ανεργίας : Θα περιμένουμε την «παραγωγική ανασυγκρότηση» να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και καινούρια παραγωγή στο «ιστορικό υπερπέραν», ή προχωράμε σε δημόσια κυριότητα αυτών των παραγωγικών μονάδων, με εργατικό έλεγχο, δημόσια χρηματοδότηση, κυκλοφορία των προϊόντων και υπηρεσιών τους έξω από το πεδίο του ανταγωνισμού της «ελεύθερης» (καπιταλιστικής) αγοράς, και δημοκρατικό σχεδιασμό της παραγωγής τους ;
[4] Περιμένουμε στ’ αλήθεια την «εξ ουρανού έλευση» ενός νέου Σχεδίου Μάρσαλ, ενός καινούριου New Deal, από τις ευρωπαϊκές τράπεζες που έχουν απομυζήσει τον ιδρώτα του εργαζόμενου λαού, ή χρησιμοποιούμε τους πόρους από την παύση πληρωμών και την ισχυρή φορολόγηση των κερδοφόρων επιχειρήσεων για την τροφοδότηση ενός ευρύτατου προγράμματος δημοσίων επενδύσεων ; Σε κάθε περίπτωση αν αυτό συνέβη με την Γερμανία στην αρχή της δεκαετίας του 1950, αυτό οφείλονταν στο γεγονός ότι η γερμανική βιομηχανική παραγωγή ήταν ισχυρή και κυρίως στο ότι ο «δυτικός κόσμος» έβλεπε στην ενίσχυση του γερμανικού καπιταλισμού το προκεχωρημένο φυλάκιο έναντι της εξ ανατολών «απειλής» που προέρχονταν από τις ανατολικές κοινωνίες.
[5] Μπορεί η ανάταξη της ελληνικής οικονομίας να στηριχθεί στους «υγιείς» επιχειρηματίες, που μέχρι το 2008 αναπτύσσονταν με τεράστια κερδοφορία και συσσώρευση κεφαλαίου, και επί πέντε χρόνια τώρα κάνουν σταθερή επενδυτική αποχή, ή χρειάζεται ως υποκείμενο της οικονομικής ανάκαμψης η αριστερή λαϊκή διακυβέρνηση, οι εργατικές συλλογικότητες, τα συνεταιριστικά εγχειρήματα ; «Υγιείς» δεν είναι παρά εκείνες οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που διασφαλίζουν κερδοφόρα αποτελέσματα, πράγμα που στις σημερινές συνθήκες της οξυμένης καπιταλιστικής κρίσης βασίζεται αποκλειστικά στην συντριβή των αποδοχών και δικαιωμάτων της εργατικής τάξης.
[6] Οι αντιλαϊκές ρυθμίσεις των ευρωπαϊκών οικονομικών και νομισματικών συμφώνων προβλέπουν ποινές (κατάργηση ΕΣΠΑ, αγροτικών επιδοτήσεων, επιχορηγήσεων για την αντιμετώπιση της ανεργίαςκλπ.) στην περίπτωση που μια ελληνική κυβέρνηση της Αριστεράς προχωρήσει στην κατάργηση των μνημονίων, ή υπερβεί το δρακόντειο όριο του 0,5% του ΑΕΠ για τα δημοσιονομικά ελλείμματα κλπ. Θα αναδειχθεί η αντιπαράθεση και σύγκρουση με τις ρυθμίσεις των ευρωπαϊκών συμφώνων, προκαλώντας ριζικές ανακατατάξεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο, και εκ βάθρων αμφισβήτηση και κλονισμό των θεμελίων της καπιταλιστικής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ή θα καταγραφεί η «προσαρμογή» σ’ αυτές τις υπαγορεύσεις της ελληνικής και των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων ;
[7] Θα επανέλθει σε δημόσια ιδιοκτησία με εργατικό και λαϊκό έλεγχο το σύνολο των κοινωφελών επιχειρήσεων που έχουν ιδιωτικοποιηθεί χωρίς αποζημίωση των επιχειρηματιών, ή θα ισχύσει ηλογική των ΣΔΙΤ και των διακρατικών συμφωνιών εκμετάλλευσης όπως προτείνεται ; Μ’ άλλες λέξεις θα ακυρωθούν όλες οι αποκρατικοποιήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα ή βρίσκονται σε εξέλιξη (ΟΤΕ,Αγροτική, Δωδώνη, ΟΛΠ, ΔΕΗ, ΟΣΕ κλπ.), μπαίνοντας κάτω από ισχυρό λαϊκό και εργατικό έλεγχο και διασφαλίζοντας την παραγωγή και προσφορά των αναγκαίων κοινωνικών αγαθών και υπηρεσιών ;
[8] Οι μικροαστικές τάξεις υφίστανται εξίσου την μνημονιακή καταστροφή όπως και η μισθωτή εργασία. Πώς όμως θα αντιμετωπισθεί αυτό το φαινόμενο ; Με την προσπάθεια επανασυγκρότησής τους, στην βάση των αρχών του μικροαστισμού, της «στήριξης» των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή στο έδαφος μαζικής προώθησης συνεταιριστικών δικτύων των μικρομεσαίων στρωμάτων; Το ζήτημα δεν είναι να ανορθωθεί η λειτουργία ενός μικρομεσαίου καπιταλισμού, που η λειτουργία του έχει κλονισθεί, αλλά να διανοιχθούν δρόμοι συνεργατικής παραγωγικής οργάνωσης των μικροαστικών στρωμάτων που έχουν πληγεί.
[9] Οι αστικές μνημονιακές κυβερνήσεις «διέσωσαν» τις ιδιωτικές τράπεζες που είχαν τεράστια ζημιογόνα αποτελέσματα, μετακυλίοντας το κόστος στους ώμους του εργαζόμενου λαού. Θα προχωρήσει η αριστερή διακυβέρνηση στην κοινωνικοποίηση του συνόλου του τραπεζικού συστήματος, ή θα αρκεσθεί στον«δημόσιο έλεγχο», που ούτως ή άλλως διενεργείται και σήμερα από την Τράπεζα της Ελλάδος, δημιουργώντας ένα ισχυρό εργαλείο άσκησης παραγωγικής επενδυτικής πολιτικής;  
Αν ακολουθήσει κανείς τον πρώτο δρόμο που φαίνεται να επιλέγει η κυρίαρχη αντίληψη στον ΣΥΡΙΖΑ(μικρό καλάθι, αναμονή Σχεδίου Μάρσαλ, απουσία παρέμβασης στον εταιρικό τομέα της οικονομίας κλπ.) τότε γίνεται φανερό ότι όχι μόνο τα μείζονα κοινωνικά ζητήματα δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν, αλλά και οι «ελάχιστοι» κοινωνικοί στόχοι (ασπίδα ανθρωπιστικής προστασίας, δημόσια κοινωνικά αγαθά κ.ά.) τίθενται σε αμφισβήτηση από την άποψη της δυνατότητας πραγματοποίησής τους. Απεναντίας, μόνον μια οικονομική πολιτική που μένει στο επίπεδο της αριστερής ριζοσπαστικής, και εν τέλειαντικαπιταλιστικής, πολιτικής, με ρηξικέλευθες τομές και παρεμβάσεις, μπορεί να συγκροτήσει ένα μεταβατικό πρόγραμμα μετασχηματισμών σοσιαλιστικής έμπνευσης και κατεύθυνσης.